Prezentacja wystawy pt. „Franciszek Leon Kręcki – Pomorski bohater dla Niepodległej” oraz wieczornica poświęcona 100-leciu powrotu Dziemian do Polski

W czwartek 5 marca 2020 r. o godz. 17.00 w sali obrad Urzędu Gminy odbędzie się wieczornica poświęcona tematyce 100-lecia przyłączenia Pomorza do Polski, na które członkowie dziemiańskiego oddziału Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego gorąco zapraszają wszystkich zainteresowanych.

W programie będzie okazja obejrzenia prezentacji multimedialnej pt. „Powrót Gminy Dziemiany w Granicę Rzeczypospolitej” przygotowaną przez uczniów Zespołu Kształcenia i Wychowania w Dziemianach, którą poprowadzi p. Monika Daniels-Lipińska.

Przedstawi w niej długi proces, który doprowadził do zaślubin Polski z morzem oraz działaczy polskich i pomorskich, których starania zaowocowały przyłączeniem tego regionu do państwa polskiego.

Kolejno omówi wydarzenia, jakie miały miejsce w latach 1918 – 1920 na terenie Pomorza, ze szczególnym uwzględnieniem okolic Dziemian, w tym m. in. wyjaśni okoliczności tzw. „Wojny Palikowej”, które zdarzyły się na pobliskich Gochach.

Podczas spotkania przedstawiona zostanie wystawa przygotowana przez Zrzeszenie Kaszubsko Pomorskie pt. „Franciszek Leon Kręcki – zapomniany bohater kaszubskiej drogi do Niepodległości”, której autorami są Łukasz Grzędzicki i Radosław Kamiński.

Na wystawę składa się 12 roll-upów, na których przedstawiony został nie tylko życiorys pomorskiego bohatera, ale również trudny proces przyłączania Pomorza do Polski. Wystawa zawiera bogatą ikonografię zdjęć i dokumentów z omawianego okresu.

W katalogu bohaterów przypominanych przez ogólnopolskie media przy okazji 100-lecia odzyskania niepodległości, trudno znaleźć postacie z Pomorza.

Dominują „ojcowie niepodległości” rodem z Królestwa Kongresowego, czy szerzej zaboru rosyjskiego, z Galicji, a tylko czasami wspomina się o Wielkopolanach lub Ślązakach.

O Kaszubach nie pisze się wiele, a przecież spór o dostęp odradzającego się państwa polskiego do Bałtyku i o przynależność Gdańska wybuchł właśnie zaraz po I wojnie światowej, stając się drażliwym tematem polityki międzynarodowej przez następne dwie dekady. Bez dostępu do morza nie byłoby prawdziwie niepodległej Polski.

Dosłownie trzeba więc zrozumieć zawołanie kaszubskiego wieszcza, które w tamtym okresie nabrało szczególnej wymowy: „Nie ma Kaszub bez Polonii, a bez Kaszub Polski” – te dwa narody nawzajem się potrzebują, krytyczny aspekt połączenia Polski i Kaszub był dla obu z nich kwestią najwyższej rangi.

Warto przy tej okazji z niezwykle ciekawej historii Pomorza przywołać w 100-lecie niepodległości Polski, sylwetkę dra Franciszka Leona Kręckiego – prawnika, działacza gospodarczego i społecznika. W końcu 1918 r. był on na Kaszubach, a w tym przede wszystkim w najważniejszym mieście regionu z jego portem – Gdańsku, jednym z czołowych przywódców miejscowych Polaków.

Wśród kluczowych postaci kaszubskiego ruchu regionalnego, dr Franciszek Kręcki stawiany był dotychczas w cieniu swoich wielkich rówieśników, takich jak Aleksander Majkowski, Jan Karnowski, czy ks. Józef Wrycza.

Przyczyn takiego stanu rzeczy było wiele, Główną chyba była skromność Kręckiego, który w przeciwieństwie do Majkowskiego czy Wryczy, nie kreował się na bohatera, nie zabiegał o uznanie, czy zaszczyty i nie budował swojej legendy za życia. Nie był też literatem (nie zachowały się najprawdopodobniej jego utwory), który poprzez swoją prozę lub poezję wzbogaciłby kaszubszczyznę i można byłoby jego twórczość wpisać do podręczników języka kaszubskiego.

Rok 2018 – ogłoszony został przez Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie rokiem właśnie dra Franciszka Kręckiego. Prezentacja jego postawy życiowej i dokonań jako współtwórcy ruchu kaszubskiego, może być argumentem w wielu współcześnie toczonych dyskusjach o roli Kaszubów w historii Gdańska i Pomorza I połowy XX wieku.

Franciszek Kręcki urodził się 16 kwietnia 1883 roku w Borzestowie koło Chmielna w powiecie kartuskim, ale przez całe swoje życie związany był z Gdańskiem. Był prawnikiem i bankowcem, działaczem społeczno-politycznym, członkiem wielu organizacji i instytucji polskich w Gdańsku przed I wojną światową i w okresie międzywojennym. W czasie zaboru pruskiego brał udział w walce o tożsamość Kaszubów. Pisał artykuły w „Gazecie Gdańskiej” pod pseudonimem Bobrius. Był jednym z członków założonego w 1912 roku w Gdańsku Towarzystwa Młodokaszubów, obok Aleksandra Majkowskiego, Franciszka Sędzickiego i Jana Karnowskiego. Organizował i wspierał finansowo wydawanie czasopisma „Gryf”, będącego pismem młodokaszubów.

Franciszek Kręcki był liderem Organizacji Wojskowej Pomorza przygotowującej powstanie na Kaszubach tuż po zakończeniu I wojny światowej, przed ustaleniami traktatu wersalskiego. W Wolnym Mieście Gdańsku był aktywnym działaczem polskim oraz kaszubsko–pomorskim. Był inicjatorem i współzałożycielem harcerstwa polskiego. Działał i wspierał wiele innych polskich stowarzyszeń, w tym Towarzystwo Pomocy Naukowej w Gdańsku i Macierz Szkolną w Gdańsku. Był prezesem Towarzystwa Czytelni Ludowych. Aresztowany został przez Niemców w dniu wybuchu II wojny światowej. Zginął w 1940 roku w obozie koncentracyjnym w Stutthofie.

Wystawa  przypomina życie i działalność Franciszka Kręckiego, zasłużonego dla Gdańska, Kaszub i całego Pomorza, nazywanego bojownikiem o sprawę polską.

Można poznać umieszczone w niej informacje o Franciszku Kręckim zamieszczone w wielu książkach oraz na łamach czasopism.

Są to zarówno archiwalne artykuły lub ich fotokopie, jak i teksty opublikowane z okazji Roku Franciszka Kręckiego.

Prezentowane materiały pokazują, jak często wymieniany jest on w publikacjach dotyczących historii Pomorza, Kaszub i Gdańska oraz w biografiach innych zasłużonych dla regionu. Na ekspozycji przedstawione zostały również organizacje, w których Franciszek Kręcki działał.

Znalazły się też wzmianki o formach upamiętnienia tego działacza w Gdańsku i Borzestowie.